[Special] Geschreven door Erik op 2015-07-13 22:10:00

Eerbetoon aan Satoru Iwata

11 juli 2015 zal de geschiedenis ingaan als een zwarte dag van Nintendo. Dit is de dag waarop ze hun gemoedelijke, maar charismatische president en CEO Satoru Iwata verloren zijn. De man die het bedrijf gigantische triomfen bezorgde in de vorm van de Nintendo DS en de Wii, maar ook de man die de afgelopen jaren flink wat kritiek heeft moeten wegslikken wegens het beperkte succes van diens opvolgers. Maar één ding is zeker: hij was altijd onlosmakelijk verbonden met dat virtuele fenomeen dat ons allemaal zo dierbaar is. Iwata hield er altijd al van om mensen blij te maken met zijn creaties, iets wat ontstaan was met creëren van simpele spelletjes op een grafische rekenmachine. Nadat hij de universiteit had afgerond, startte Iwata zijn carrière bij een zeker bedrijfje dat vast wel een aantal belletjes doet rinkelen: HAL Laboratory. Hoewel het tegenwoordig bekend staat als de maker van Kirby, Pokémon Stadium en Super Smash Bros., was HAL begin 1980 een kleine studio met slechts vijf man. In zijn vroege jaren was Satoru een waar manusje-van-alles bij het bedrijf: hij nam zowel het programmeren, als de promotie en het designwerk van een game op zich. In een interview grapte hij dat hij zich daarnaast ook bezighield met de schoonmaak en het bestellen van eten. Zijn liefde voor games was echter bij elke taak ondoorgrondelijk.

HAL Laboratory Begin jaren ’80 hoorde HAL Laboratory dat Nintendo een nieuwe spelletjesmachine aan het ontwikkelen was. Dolblij wilden Iwata en zijn collega’s dit bedrijf hun creaties laten zien, maar hierbij kwamen ze een beetje van een koude kermis thuis. The Big N stelde hen aan, maar liet het kleine bedrijfje in eerste instantie alleen aan hun projecten werken. Hierdoor was NES Pinball een van de eerste spellen waar de CEO een hand in had. Toen ging het echter in een sneltreinvaart en bracht HAL onder Nintendo’s naam diverse titels die tot op de dag van vandaag nog hun invloed uitoefenen op de industrie. Iwata had hier vrijwel altijd een belangrijke rol: zo was hij de hoofdprogrammeur bij Balloon Fight en Earthbound en was hij zelfs producer bij Kirby’s Adventure. Vooral het simpele, doch vrolijke concept uit Balloon Fight leek Iwata dicht bij het hart te liggen, iets wat bijvoorbeeld blijkt aan zijn enthousiasme in onderstaande aflevering van Iwata Asks.

Het is heel bijzonder, dat iemand die dertien jaar hoofdverantwoordelijk was voor alle beslissingen van de Japanse gigant, vroeger juist meewerkte aan die koddige, kleine spelletjes. Niet Mario of Zelda, maar Kirby en Balloon Fight. Niet Metroid, maar Earthbound. Franchises die misschien nooit zo groot zijn geworden bij het grote publiek, maar die wel op hun eigen manier bijgedragen hebben aan Nintendo’s roemruchtige geschiedenis. In 1993 werd Iwata president van het noodlijdende HAL Laboratory, iets dat hij tot 2000 gedaan heeft. Het was ook in de jaren ’90 dat hij zijn leidende capaciteiten ten volste liet zien: zo behoedde hij HAL voor een faillissement. Tegelijkertijd verloor hij het creëren van spellen nooit uit het oog - hij leek in deze tijd met name een voorliefde te ontwikkelen voor Pokémon. Zo was hij betrokken bij het oprichten van het zusterbedrijf van Game Freak, Creatures Inc, en overzag hij de lokalisatie overzees van Pokémon Red en Blue. Tijdens de ontwikkeling van Pokémon Stadium liet hij echter zijn ware kracht als programmeur zien: hij wist de gehele code van het battlesysteem uit de Game Boy-spellen binnen één week werkende te krijgen op de Nintendo 64. Maar daar hield zijn contributie in de wereld van die zakmonsters niet bij op; zo was het door zijn toedoen dat Kanto (de wereld uit Red & Blue) uiteindelijk in Gold & Silver paste. Masuda, de director van de spellen, zei recentelijk bij zijn overlijden dat hij een man was die Pokémon écht begreep.

In hart en nieren En toch, toch werkte hij na al die jaren nog steeds niet officieel voor het Japanse bedrijf. Hoewel hij al sinds de jaren ’80 hevig bij Nintendo betrokken was, deed hij alles uit naam van HAL Laboratory. Medio 2000 kwam daar eindelijk verandering in, toen hij Nintendo’s hoofd van de planningsdivisie werd. Amper twee jaar later stond hij al aan de top. Toen Satoru Iwata in 2002 het presidentschap voor Nintendo op zich nam, was hij de eerste persoon buiten de Yamauchi-familie die deze titel mocht dragen. Hij nam de titel over van Hiroshi Yamauchi (1927 – 2013), die maar liefst 52 jaar hoofd van The Big N was. Het stokje werd aangenomen in een moeilijke periode; de Game Boy Advance had een hevig gebrek aan games en de Nintendo GameCube kon maar moeilijk met de concurrentie meekomen. De president werd meteen in het diepe gegooid: een getuigenis van groot vertrouwen in Yamauchi’s kant naar Iwata toe. Een vertrouwen dat voortkwam uit het bijzondere verleden van Iwata. Niet alleen was hij een briljant programmeur, maar hij wist ook nog eens hoe die een bedrijf moest runnen. Maar misschien nog wel het meest belangrijke: Iwata zag graag dat mensen plezier beleefden met datgene wat ze speelden – een visie die hij deelde met Yamauchi. Het was ook niet veel later, op de Game Developers Conference van 2005, dat hij de legendarische woorden sprak: “Op mijn visitekaartje, ben ik een CEO. In mijn gedachten, ben ik een gameontwikkelaar. Maar in mijn hart, ben ik een gamer.” Prachtige woorden, die de lage verkopen van de Nintendo GameCube extra zuur lieten smaken.

Voor iedereen Het falen van de GameCube kwam volgens Iwata vooral doordat gamen teveel een niche aan het worden was. Het werd maar door een te beperkte doelgroep opgepikt. De beste man droomde groot en zag een wereld voor zich waarin videospelletjes voor iedereen toegankelijk werden. Iwata geloofde niet in technologische hoogstandjes of multifunctionele systemen: plezier bij het spelen en toegankelijkheid stonden voorop. Een nogal logge handheld met twee schermen zou deze visie waarheid moeten maken. Grafisch inferieur aan Sony’s PSP, maar het zou men wel kennis laten maken met een totaal nieuwe manier van spelen. Hoewel een dergelijke aanpak Nintendo tegenwoordig typeert, was dit een dikke tien jaar geleden nog volledig nieuw voor de industrie. Scepsis en hoongelach bij veel media tot gevolg: de PlayStation Portable zou gehakt maken van dat systeem dat later de Nintendo DS ging heten. Iwata geloofde echter stellig in het apparaat. Een juiste keuze, zo bleek, want de Nintendo DS is de geschiedenisboeken ingegaan als de meest succesvolle handheld aller tijden. Het plaveide de weg naar volledig nieuwe genres en sprak mensen aan die nog nooit een spelletjes hebben aangeraakt. Ook de Wii volgde met zijn revolutionaire controller in 2006 deze toegankelijke visie. Algauw waren hele families al zwiepend voor de televisie aan het tennissen of platformen. Het waren gouden jaren voor Nintendo: onder Iwata’s beleid was hun marktwaarde verdriedubbeld. De CEO had iets voor elkaar gekregen wat geen enkel bedrijf voor hem deed. Gamen was niet specifiek iets meer voor de ‘hardcore’ spelers, maar iets voor iedereen.

Directly to you Toch valt niet te ontkennen dat zijn laatste paar jaar bij Nintendo een kleine negatieve bijsmaak hebben gekregen. De Wii U moddert nog steeds maar een beetje aan en zelfs de Nintendo 3DS kende een zwak begin. Hier is hij hevig om bekritiseerd. Maar is dit werkelijk zo’n schande? Nee, natuurlijk niet. Iwata blijft uiteindelijk een mens, en mensen maken fouten. Hij bleef echter altijd volhouden aan zijn idealen: het spelen van spelletjes gaat niet om de mooiste visuele likjes verf of het zijn van de stoerste krachtpatsers, maar om plezier. Zelfs toen Nintendo zijn samenwerking met mobiel platform DeNA aankondigde, liet hij speciaal aan zijn fans weten dat hun nieuwste stukje speelgoed, de NX, er ook echt aankwam. Iwata was geen keiharde zakenman, of zo profileerde hij zich in ieder geval niet. Doorgaans liet hij zich zien als iemand die ‘direct’ naar de gamers sprak. Er is geen enkele topman in de game-industrie die op zo’n manier een band probeerde op te bouwen met zijn fans. Dit kwam vooral naar voren bij de introductie van de Nintendo Direct, die hij zelf op sympathieke wijze presenteerde. Hier verwierf hij een cultstatus bij veel gamers door zijn grappige sketches en uitspraken. In zijn tijd bij Nintendo zorgde hij voor net dat kleine beetje meer transparantie bij een bedrijf dat in het verleden altijd zo’n gesloten deur leek. Hij was een zakenman, maar in zijn hart bleef hij altijd een gamer. Rust zacht, Iwata-san.

Satoru Iwata is geboren op 6 december 1959 in Sapporo en is later getrouwd met Kayoko Iwata. Hij begon zijn carrière als programmeur bij HAL Laboratory en werd in 1993 tot president benoemd. In 2000 kwam hij bij Nintendo te werken als hoofd van de bedrijfsplanningsdivisie. Daarna fungeerde hij dertien jaar als CEO en president van Nintendo; van 31 mei 2002 tot zijn overlijden op 11 juli 2015. Hij is 55 jaar geworden.